Prognozy rozwoju rynku platyny

Cena platyny znajduje się w trendzie wzrostowym od początku XXI wieku. Jednak nie zdołała przebić szczytów z 2008 roku, kiedy to wyniosła ponad 2000 dolarów za uncję. Przyszłość platyny zależy przede wszystkim od popytu na katalizatory samochodowe, w których coraz częściej stosuje się dwa razy tańszy pallad oraz od produkcji górniczej głównie w RPA, która co roku zmaga się z problemami pracowniczymi.

Wykres. Hossa na rynku platyny (w USD za 1 uncję, cena zamknięcia, koniec msc-a )

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Stooq.pl

Prognozy cen platyny Deutsche Banku i BNP Paribasu na najbliższe lata 2013 – 2014 są bardzo zbliżone. BNP Paribas prognozuje cenę platyny w 2013 roku na poziomie 1660 dolarów za uncję, a w 2014 roku 1730 dolarów za uncję[1]. Z kolei prognoza Deutsche Banku na rok 2013 jest zaledwie o 2 dolary niższa i wynosi 1658 dolarów za uncję, a na rok 2014 o 30 dolarów niższa w porównaniu do wyliczeń BNP i kształtuje się na poziomie 1700 dolarów za uncję.[2]

Wykres. Prognozy cen platyny 2013 – 2014 (w dolarach za uncję)

Źródło: Opracowanie własne.

Commerzbank prognozuje, że cena platyny w II kwartale 2013 wyniesie średnio 1450 dolarów za uncję, w III kwartale 1550 dolarów, a pod koniec IV kwartału osiągnie poziom 1700 dolarów za uncję platyny. Commerzbank opiera swoje optymistyczne prognozy na założeniu, że dostawy platyny zostaną ograniczone, a zmniejszona podaż pozytywnie wpłynie na wysokość cen surowca. Prognozy Commerzbanku poparte są doniesieniami z Republiki Południowej Afryki, która planuje redukcje miejsc pracy o 14 000 stanowisk w celu zmniejszenia produkcji. W związku z redukcją zatrudnienia w maju i czerwcu 2013 roku można się spodziewać strajku górników, który dodatkowo zbiegnie się z rozmowami na temat płac w branży górniczej w RPA[3].

Prognozując ceny platyny trzeba zauważyć, że średni koszt wydobycia w RPA, która jest głównym dostawcą platyny wynosi ok. 1550 dolarów za uncję. Tak wysoki koszt powodują m. in. ekstremalne warunki pracy. Szyby górnicze sięgają kilku kilometrów w głąb Ziemi, wysoka temperatura wymaga klimatyzowania szybów, a rocznie w wypadkach przy pracy ginie kilkudziesięciu górników. Te czynniki wymuszają również wyższe płace pracownicze. Uwzględniając koszt produkcji w prognozach, platyna wydaje się być bezpieczniejszą formą lokowania kapitału od złota, gdyż jej potencjał spadkowy jest ograniczony (koszt produkcji złota jest prawie dwa razy niższy). Poza tym popyt inwestycyjny na platynę w porównaniu do złota jest niewielki, a sama platyna jest metalem znacznie rzadziej występującym niż złoto.

Jeśli odnieść się do historycznych wartości cen, to platyna powinna być dwa razy droższa od złota. Jednak w ostatnich latach spada znaczenie platyny w branży motoryzacyjnej w której posiada monopol. Producenci coraz chętnie stosują pallad do produkcji katalizatorów samochodowych, który jest dwukrotnie tańszy od platyny. Goldman Sachs prognozuje, że w latach 2012 – 2014 sprzedaż samochodów z palladem będzie rosła w tempie 5% rocznie, a tych z platyną tylko 0,25% rocznie.

Zagrożeniem nie tylko dla platyny ale i pozostałych metali z grupy platynowych jest wprowadzenie innej technologii oczyszczania spalin w samochodach czy też upowszechnienie się samochodów elektrycznych. Zmiany w branży motoryzacyjnej nie zostaną wprowadzone natychmiastowo, jednak rynek z wyprzedzeniem zdyskontuje ceny[4].

---

[1] Debbi Carlson, BNP Paribas Lowers Silver, Platinum Price Forecasts, Leaves Palladium Unchanged, Kitco News, 14.03.2013, http://www.kitco.com/reports/KitcoNews20130313DeC_1.html, 13.05.2013.

[2] Deutsche Bank cuts 2013 price forecast for Gold, Silver, Platinum, Scrapregister.com, 11.04.2013, http://www.scrapregister.com/news/259/deutsche-bank-cuts-2013-price-forecast-for-gold-silver-platinum, 13.05.2013.

[3]Sri Jegarajah, This Is What Could Drive Platinum Higher, Very Soon, CNBC, 10.05.2013 www.cnbc.com/id/100709290, 14.05.2013.

[4]Maciej Bitner, Platyna – czarny koń 2013 roku?, Wealth Solutions, 23.01.2013, http://gielda.onet.pl/platyna-czarny-kon-2013-roku,18731,5401733,analizy-detal, 14.05.2013.

Czytaj więcej

Jak inwestować w platynę

Platyna podobnie jak złoto i srebro oferowana jest inwestorom w postaci platynowych monet, sztabek i biżuterii. Oferowane są te same instrumenty pochodne czy inwestycje w funduszach. Zazwyczaj podmioty finansowe i producenci nie ograniczają się do jednego metalu, lecz ich oferta zawiera produkty na wszystkie metale szlachetne.

Warto zwrócić uwagę, iż cena platynowych monet i sztabek znacząco odbiega od jej wartości rynkowej. Przykładowo cena monety Kanadyjski Liść Klonowy jest wyższa aż o 48% od ceny rynkowej, a w przypadku wykonania tej samej monety ze złota cena jest wyższa już tylko o 7%. Podobna zależność cenowa dotyczy sztabki platynowej i złotej o wadze 1 uncji.

Tabela. Porównanie cen rynkowych platyny z cenami monet i sztabek wykonanych z platyny

Źródło: Obliczenia własne na podstawie: www.mennicawroclawska.pl/.

Tak dużą rozbieżność może powodować znacznie mniejsze zainteresowanie inwestycyjne w platynę i zdecydowanie niższe obroty na rynku platyny niż złota czy srebra. Również gwałtowane załamanie na rynku metali szlachetnych (połowa kwietnia 2013), które wywołało zamieszanie i niepewność wśród inwestorów może zakłócać rzeczywisty obraz cen. Producenci i sprzedawcy mogą wstrzymać się z dostosowaniem cen monet i sztabek do cen rynkowych do momentu aż opadnie kurz po ostatnich wydarzeniach i wyklaruje się jasny trend.

Czytaj więcej

Cena platyny wykres

Porównując cenę złota i platyny w latach 1969 – 2012 można zauważyć, że ceny obu surowców kształtują się na zbliżonym poziomie. Platyna podobnie jak złoto uważana jest za inwestycję chroniącą kapitał przed inflacją i bezpieczną lokatę w okresie paniki i niepewności na giełdach. Wzrost cen platyny na przełomie XX/XXI wieku został wywołany przez wzmożony popyt ze strony przemysłu m. in. motoryzacyjnego. W trakcie kryzysu finansowego z 2007 roku ceny platyny w porównaniu do cen złota gwałtownie spadły na skutek zmniejszenia produkcji samochodów (tym samym spadł popyt na katalizatory).

W styczniu 2012 roku wybuch strajk pracowników u głównego producenta platyny w RPA. W wyniku przerwanych dostaw surowca, wzrosły ceny na rynkach, które zostały ustabilizowane w 6 tygodni później po zażegnaniu strajku pracowników. W sierpniu strajk wybuchł ponownie tym razem rozprzestrzeniając się na kilka innych przedsiębiorstw produkujących platynę, a podwyższone ceny utrzymywały się przez cały wrzesień. Pomimo zawirowań (wstrzymanej podaży), średnia roczna cena platyny w 2012 roku była niższa od średniej z 2011 roku[1].

Wykres. Porównanie cen złota i platyny w latach 1969 – 2012 (w USD za uncję, cena na koniec roku)

Źródło: Obliczenia własne na podstawie: Stooq.pl

---

[1] U.S. Geological Survey, Platinum-Group Metals, http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/platinum/mcs-2013-plati.pdf, 21.04.2013.

Czytaj więcej

Zastosowanie platyny

W latach 1987 – 2002 podwoiło się światowe zużycie platyny[1]. Dalszy wzrost był obserwowany do 2005 roku, a w latach 2005 – 2012 ustabilizował się na poziomie ok. 250 ton rocznie (w 2007 roku popyt osiągnął historyczną wartość 257,2 tony). Wzrost zużycia platyny w ostatnich latach dokonał się głównie za sprawą rynku chińskiego i europejskiego[2]. Postęp technologiczny umożliwił wprowadzenie tańszej produkcji oraz obniżył koszty recyklingu. Nie mniejsze znacznie miało szersze zastosowanie platyny w przemyśle. O ile popyt w Japonii na biżuterię malał (na korzyść katalizatorów samochodowych) o tyle w Chinach dokonał się dynamiczny wzrost konsumpcji w branży jubilerskiej. Do zwiększenia zużycia platyny przyczyniły się również bardziej rygorystyczne regulacje dotyczące norm emisji spalin[3].

Rynki azjatyckie są wiodącym konsumentem platyny na świecie. W 2012 roku łączna konsumpcja Chin i Japonii wyniosła 108,7 tony co stanowi 43% światowego zapotrzebowania. W Europie zużyto 59,9 tony (prawie ¼), a w Ameryce Północnej (Kanada i Stany Zjednoczone) 38,4 tony (15%). Pozostałe kraje na świecie skonsumowały 44 tony platyny (18%)[4].

Wykres. Struktura geograficzna popytu na platynę w 2012 roku

Źródło: Opracowanie własne na podstawie:  Johnson Matthey Plc.

Platynowce znalazły szerokie zastosowanie w gospodarce ze względu na swoje cechy: odporność na korozję, wysoka temperatura topnienia oraz właściwości katalityczne przyspieszające przebieg reakcji chemicznych.

Platynę wykorzystuje się przede wszystkim do produkcji katalizatorów samochodowych, która przyspiesza spalanie szkodliwych spalin do gazów nie posiadających właściwości toksycznych[5]. Jest również bardzo pożądana przez branżę jubilerską. Biżuteria produkowana z platyny zawiera zazwyczaj ok. 85% tego metalu, a pozostałe platynowce służą jako dodatek, który optymalizuje jej właściwości do wymagań branży jubilerskiej. Zastosowanie platyny w przemyśle chemicznym sięga początku XX wieku. Wykorzystywana jest do produkcji kwasu azotowego z którego pozyskiwane są nawozy azotowe będące ważnym składnikiem odżywczym roślin. Znalazła szerokie zastosowanie w produkcji wyrobów ze szkła: jako wzmocnienie włókien szklanych, do produkcji wyświetlaczy ciekłokrystalicznych (LCD), szkieł optycznych i okulistycznych, opakowań ze szkła oraz szkieł ceramicznych. Z kolei w przemyśle elektrycznym jest bardzo pożądana ze względu na wysokie przewodnictwo prądu i stabilne właściwości elektryczne[6]. Platyna bierze udział w produkcji dysków twardych celem zwiększenia ich pojemności oraz w stomatologii jako składnik wypełnień[7]. W medycynie znalazła zastosowanie jako element rozruszników serca – nie koroduje wewnątrz ciała, bardzo rzadko wywołuje reakcje alergiczne oraz charakteryzuje się bardzo dobrymi parametrami elektrycznymi[8]. Od lat 70-tych XX wieku kompleksowe związki platyny służą w terapii przeciwnowotworowej, np. cis-platyna i karboplatyna[9].  Zastosowanie platyny w przemyśle petrochemicznym stanowi kluczowy składnik w produkcji. Katalizatory platynowe używane w trakcie rafinacji wytwarzają wysokooktanową benzynę - bez platyny, rafinerie nie będą w stanie wyprodukować wystarczającej ilości benzyny do bieżących wymagań[10].

W ujęciu sektorowym czołowym odbiorcą platyny w 2012 roku byli producenci katalizatorów samochodowych głównie z krajów europejskich. Platyna jest bardzo ceniona również przez branżę jubilerską, której zdecydowanie największym odbiorcą są Chiny. Chińska biżuteria konsumuje ponad połowę światowego zużycia platyny  w tej branży. Producenci katalizatorów i biżuterii realizują razem 72% światowego popytu na platynę. Znacznie mniejsze znaczenie ma popyt inwestycyjny (6%), w przemyśle chemicznym (6%), medyczny (3%), na wyroby ze szkła (3%), w przemyśle petrochemicznym oraz elektrycznym (po 2%)[11].

Wykres. Struktura sektorowa popytu na platynę w 2012 roku

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Johnson Matthey Plc.

---

[1] D. R. Wilburn, D. I. Bleiwas, Platinum-Group Metals—World Supply and Demand, U.S. Geological Survey, http://pubs.usgs.gov/of/2004/1224/2004-1224.pdf, s. 56, 21.04.2013.

[2]  Johnson Matthey Plc, Market Data Tables, www.platinum.matthey.com/publications/market-data-tables, 21.04.2013.

[3] D. R. Wilburn, D. I. Bleiwas, Platinum-Group Metals—World Supply and Demand, U.S. Geological Survey, http://pubs.usgs.gov/of/2004/1224/2004-1224.pdf, s. 57, 21.04.2013.

[4]  Johnson Matthey Plc, Market Data Tables, www.platinum.matthey.com/publications/market-data-tables, 21.04.2013.

[5] J. R. Craig, D. J. Vaughan, B. J. Skinner, op. cit., s. 324-325.

[6]  Johnson Matthey Plc, Applictions, www.platinum.matthey.com/about-pgm/applications, 21.04.2013.

[7] U.S. Geological Survey, Platinum-Group Metals, http://minerals.usgs.gov/minerals/pubs/commodity/platinum/mcs-2013-plati.pdf, 21.04.2013.

[8]  Johnson Matthey Plc, Applictions, www.platinum.matthey.com/about-pgm/applications, 21.04.2013.

[9] Alicja Klimczak, Katarzyna Kubiak, Poszukiwanie nowych leków przeciwnowotworowych, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, http://pml.strefa.pl/ePUBLI/158/16.pdf, 21.04.2013.

[10]  Johnson Matthey Plc, Applictions, www.platinum.matthey.com/about-pgm/applications, 21.04.2013.

[11]  Johnson Matthey Plc, Market Data Tables, www.platinum.matthey.com/publications/market-data-tables, 21.04.2013.

Czytaj więcej